ذبيح الله صفا
1533
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
از عهد صفوى ؛ و بعد از آن داستان سيف الملوك است « 1 » كه آن هم در شمار داستانهاى عاشقانه مذكور افتاده و نسخههاى ديگر نيز از آن موجودست . در آخر مجموعهء ياد شده تحريرى از تحريرهاى متعدد و متأخر بختيارنامه را مىبينيم « 2 » كه پيش ازين بنام آن اشاره شده است « 3 » . از ميان مجموعههاى حكايات دو مجموعه بنام جامع الحكايات داريم . پيداست كه خواننده اين عنوان را با عنوان كتاب عوفى باسم جوامع الحكايات اشتباه نخواهد كرد . در يكى ازين دو جامع الحكايات كه كوچكتر از جامع الحكايات ديگرست نامى از مؤلف يا گردآورندهء قصهها نيامده است . نسخهء آن بشمارهء 941 . Suppl در كتابخانهء ملى پاريس موجود و شامل قصههاى زيرينست : داستان قباد و دلارام - داستان بزرجمهر و بخت جمال - سليم واسطى و حجاج - سيف الملوك و بديع الجمال [ كه پيش ازين معرفى كردهام ] - سرگذشت مانى - مقتبساتى از كتاب بهار دانش - مقدارى امثال و حكم كه بنظم الفبايى نقل شده است « 4 » . اما جامع الحكايات ثانوى بواقع جامع حكايتهاى متعدد و شايستهء نامى است كه دارد و از آن چند نسخه موجودست ، يكى در كتابخانهء آستانهء رضوى بشمارهء 191 فهرست آن كتابخانه شامل چهل و شش داستان . مؤلف فهرست كتابخانهء ياد شده آقاى گلچين معانى معتقد است كه شايد اين مجموعه براى جلال الدين اكبر پادشاه ( 963 - 1014 ه ) در هندوستان گرد آمده باشد . نسخهء آستانهء رضوى در آغاز و انجام افتادگى دارد و علت نقص چند داستان در آن به همين سبب است . نسخهء ديگر ازين مجموعه در كتابخانهء ملى پاريس بشمارهء 907 . Suppl موجودست « 5 » و دو داستان بيشتر از نسخهء آستانهء رضوى
--> ( 1 ) - ايضا ص 187 - 236 . ( 2 ) - ايضا ص 237 ببعد . ( 3 ) - همين كتاب ج 3 ص 1148 و ج 4 ص 470 . ( 4 ) - فهرست بلوشه ، ج 4 ص 88 - 89 . ( 5 ) - فهرست نسخههاى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 4 ، ص 84 - 85 .